Een pentest (penetratietest) is geen eenmalige actie. Dat weet u wellicht al. Maar de vraag die we het vaakst horen van Vlaamse IT-managers en zaakvoerders is: hoe vaak dan precies? Elk kwartaal? Jaarlijks? Alleen na een incident? Het eerlijke antwoord: dat hangt af van uw specifieke situatie. Maar er zijn wel duidelijke richtlijnen die u helpen om de juiste pentest frequentie te bepalen, zonder te veel te betalen of te grote risico’s te nemen.
In dit artikel geven we u een praktisch kader waarmee u de ideale testfrequentie voor uw organisatie bepaalt. Op basis van uw risicoprofiel, sectorvereisten en de Belgische regelgeving.
De basisregel: minstens jaarlijks een pentest
Voor de meeste middelgrote bedrijven in Vlaanderen geldt een eenvoudige vuistregel: laat minstens één keer per jaar een volledige penetratietest uitvoeren. Dat is de minimumfrequentie die zowel security-experts als de meeste compliance-kaders aanbevelen.
Waarom jaarlijks? Omdat een pentest altijd een momentopname is. Uw IT-omgeving verandert voortdurend: nieuwe software, updates, medewerkers die komen en gaan, koppelingen met externe partijen. Kwetsbaarheden die vandaag niet bestaan, kunnen volgende maand wel opduiken. Uit cijfers van Check Point blijkt dat Belgische organisaties in 2025 gemiddeld 1.288 cyberaanvallen per week te verwerken kregen, een stijging van 14% tegenover 2024. Het dreigingslandschap staat niet stil, dus uw beveiliging ook niet.
Maar let op: jaarlijks is het minimum, niet het optimum. Afhankelijk van uw sector en risicoprofiel kan een hogere frequentie verstandig zijn.
Vijf factoren die de pentest frequentie voor uw bedrijf bepalen
Niet elk bedrijf heeft dezelfde testfrequentie nodig. Deze vijf factoren helpen u bij de afweging.
1. De gevoeligheid van uw data
Verwerkt uw bedrijf persoonsgegevens, financiële data of medische informatie? Dan is het risico bij een datalek groter, zowel financieel als qua reputatieschade. Bedrijven die gevoelige data verwerken, testen beter halfjaarlijks of zelfs per kwartaal.
2. De snelheid van veranderingen in uw IT-omgeving
Rolt uw team regelmatig updates uit? Migreert u naar de cloud? Voegt u nieuwe applicaties of koppelingen toe? Elke grote wijziging kan nieuwe kwetsbaarheden introduceren. Een goede praktijk: plan een gerichte pentest na elke significante infrastructuurwijziging.
3. Uw sector en de bijhorende regelgeving
De sector waarin u actief bent, bepaalt deels hoe vaak u moet testen. Financiële instellingen die onder DORA (Digital Operational Resilience Act) vallen, zijn verplicht om jaarlijks te testen en elke drie jaar een geavanceerde Threat-Led Penetration Test (TLPT) uit te voeren. NIS2 schrijft geen expliciete pentest-frequentie voor, maar eist wel dat organisaties “passende technische maatregelen” nemen om cyberrisico’s te beheersen. Een regelmatige pentest is de meest concrete manier om dat aan te tonen. ISO 27001 verplicht pentesting evenmin letterlijk, maar auditors verwachten het wél als onderdeel van uw technisch kwetsbaarheidsbeheer (Annex A.12.6.1).
4. De resultaten van uw vorige pentest
Kwamen er bij uw laatste test veel kritieke kwetsbaarheden naar boven? Dan is het verstandig om na het verhelpen ervan een retest te plannen, en om de volgende volledige pentest sneller in te plannen. Zijn de resultaten goed? Dan volstaat de standaard jaarlijkse frequentie meestal.
5. Uw budget en capaciteit
Laten we eerlijk zijn: niet elk bedrijf heeft het budget voor kwartaallijkse pentesten. Maar één pentest is altijd beter dan geen pentest. Via de VLAIO KMO-portefeuille krijgt u als kleine onderneming tot 45% terug op cybersecurity-advies en -diensten, en als middelgrote onderneming 35%. Dat maakt een professionele pentest een stuk haalbaarder.
Wanneer u beter niet wacht op de jaarlijkse pentest
Naast de vaste jaarlijkse planning zijn er momenten waarop u beter meteen een pentest inplant. Wacht niet tot uw volgende geplande test als een van deze situaties zich voordoet:
Na een grote infrastructuurwijziging: Denk aan een migratie naar Microsoft 365 of Azure, de introductie van een nieuw ERP-systeem, of een fusie waarbij netwerken samengevoegd worden.
Na een beveiligingsincident: Bent u (bijna) gehackt? Een pentest na een incident helpt u te begrijpen hoe de aanvaller binnenkwam en of er nog andere zwakke plekken zijn.
Wanneer een grote klant of partner erom vraagt: Steeds meer bedrijven eisen een recent pentest-rapport als onderdeel van hun leveranciersbeoordeling. Zeker in de context van NIS2, dat ook eisen stelt aan de beveiliging van uw toeleveringsketen.
Bij de lancering van een nieuwe applicatie of webshop: Vóór u live gaat, wilt u zeker weten dat uw applicatie geen open deur biedt voor aanvallers.
Wanneer er nieuwe dreigingen opduiken: Herinnert u zich de Log4j-kwetsbaarheid eind 2021? Bij dat soort grootschalige dreigingen loont het om snel een gerichte test uit te voeren.
De ideale pentest frequentie per type bedrijf
Om het concreet te maken, een overzicht van wat wij aanbevelen op basis van bedrijfstype:
- Standaard KMO (50-250 medewerkers, beperkte gevoelige data): minstens jaarlijks, plus na grote wijzigingen. Combineer de jaarlijkse pentest met regelmatige vulnerability scans (geautomatiseerd, maandelijks) voor continu inzicht.
- Bedrijven in gereguleerde sectoren (financieel, zorg, energie): halfjaarlijks tot kwartaallijks. Stem de frequentie af op de eisen van DORA, NIS2 of sectorspecifieke regelgeving. Financiële instellingen moeten daarnaast elke drie jaar een TLPT laten uitvoeren.
- Softwarebedrijven en SaaS-aanbieders: bij elke major release, plus minstens jaarlijks een volledige infrastructuurtest. Integreer security testing in uw ontwikkelproces (DevSecOps) voor continu inzicht.
- Productiebedrijven met OT-omgeving: jaarlijks voor IT, en specifieke OT-security assessments wanneer nieuwe systemen worden aangesloten of bestaande worden geüpdatet. OT-pentesting vraagt een gespecialiseerde aanpak vanwege de impact op productiecontinuïteit.
Pentest frequentie en compliance: wat zegt de wet?
De Belgische en Europese regelgeving wordt steeds strenger, maar schrijft niet overal een exacte frequentie voor. Een kort overzicht:
NIS2: geen expliciete pentest-verplichting, maar wel de eis om passende technische en organisatorische maatregelen te nemen. Het CyberFundamentals (CyFun) framework, het Belgische referentiekader voor NIS2-compliance, verwacht dat organisaties hun beveiliging regelmatig toetsen. Essentiële entiteiten moeten vóór 18 april 2026 starten met conformiteitsbeoordelingen.
DORA: verplicht jaarlijks testen van digitale operationele weerbaarheid, plus driejaarlijkse TLPT voor grotere financiële instellingen. Sinds 17 januari 2025 van kracht.
ISO 27001: geen vaste frequentie, maar jaarlijkse pentests zijn de gangbare praktijk. Auditors verwachten bewijs dat u technische kwetsbaarheden actief beheert.
PCI DSS: verplicht kwartaallijkse vulnerability scans en jaarlijkse penetratietests voor bedrijven die betaalgegevens verwerken.
De rode draad? “Regelmatig en risicogebaseerd” is de standaard. Een jaarlijkse pentest is voor de meeste bedrijven het absolute minimum om aan te tonen dat u uw zorgplicht serieus neemt.
Vulnerability scans en pentests: de ideale combinatie
Een veelgestelde vraag: kan een vulnerability scan de pentest vervangen? Het korte antwoord: nee. Maar ze vullen elkaar uitstekend aan.
Een vulnerability scan is een geautomatiseerde controle die bekende kwetsbaarheden in uw systemen opspoort. Snel, betaalbaar, en ideaal als periodieke controle (maandelijks of wekelijks). Een pentest gaat verder: een ethisch hacker test handmatig hoe ver een aanvaller daadwerkelijk kan komen. Dat omvat creativiteit, ketendenken en het combineren van kleine zwakheden tot een groot probleem, iets wat geautomatiseerde tools niet kunnen.
De slimme aanpak voor de meeste Vlaamse KMO’s: combineer maandelijkse of kwartaallijkse vulnerability scans met een jaarlijkse handmatige pentest. Zo houdt u continu zicht op nieuwe kwetsbaarheden, terwijl u jaarlijks de diepte in gaat met een ervaren pentester.
Veelgestelde vragen over pentest frequentie
Hoe vaak moet een KMO een pentest laten uitvoeren?
Voor de meeste KMO’s is een jaarlijkse pentest het minimum. Bedrijven met gevoelige data, snelle IT-veranderingen of compliance-verplichtingen testen beter halfjaarlijks. Aanvullend zijn maandelijkse vulnerability scans aan te raden voor continu inzicht.
Is een pentest verplicht onder NIS2?
NIS2 verplicht geen pentest letterlijk, maar eist wel dat organisaties passende technische maatregelen nemen om cyberrisico’s te beheersen. Een regelmatige pentest is de meest erkende methode om hieraan te voldoen en uw zorgplicht aan te tonen.
Wat kost een jaarlijkse pentest voor een Vlaams bedrijf?
De kosten variëren afhankelijk van de scope en complexiteit. Via de VLAIO KMO-portefeuille krijgen kleine ondernemingen tot 45% subsidie en middelgrote ondernemingen 35% terug op cybersecurity-diensten, waardoor een professionele pentest aanzienlijk betaalbaarder wordt.
Kan ik een vulnerability scan gebruiken in plaats van een pentest?
Nee, een vulnerability scan vervangt geen pentest. Een scan spoort bekende kwetsbaarheden geautomatiseerd op, terwijl een pentest door een ethisch hacker handmatig test hoe ver een aanvaller werkelijk kan komen. De combinatie van beide levert het beste resultaat.
Moet ik na een grote IT-wijziging opnieuw een pentest laten uitvoeren?
Ja, dat is sterk aan te raden. Migraties, nieuwe applicaties, fusies of grote updates kunnen nieuwe kwetsbaarheden introduceren. Een gerichte pentest na zo’n wijziging geeft u zekerheid dat uw omgeving veilig blijft.
Hoe vaak moeten financiële instellingen pentesten onder DORA?
DORA verplicht financiële instellingen tot jaarlijkse tests van hun digitale operationele weerbaarheid. Daarbovenop moeten grotere instellingen elke drie jaar een Threat-Led Penetration Test (TLPT) laten uitvoeren.
Weet u wanneer uw volgende pentest gepland staat?
De juiste pentest frequentie bepalen hoeft niet ingewikkeld te zijn. Begin met een jaarlijkse test, stem de planning af op uw risicoprofiel en compliance-eisen, en vul aan met geautomatiseerde vulnerability scans tussendoor.
Cyberplan helpt Vlaamse bedrijven met professionele penetratietests, uitgevoerd door OSCP-gecertificeerde ethische hackers. We denken mee over de juiste scope, frequentie en aanpak, afgestemd op uw situatie. En via de KMO-portefeuille komt u mogelijk in aanmerking voor tot 45% subsidie op onze diensten.
Benieuwd wat de ideale testplanning voor uw bedrijf is? Boek een vrijblijvend gesprek en we bekijken het samen.
